Y Dirwedd a’r Dreftadaeth
Ddiwylliannol
Yn ôl adroddiadau, mae gan Sir Benfro fwy o amrywiaeth o nodweddion
daearegol a golygfeydd â thirffurfiau nag unrhyw ardal debyg o’r
un faint yn Ynysoedd Prydain. Mae’r amrywiaeth yng nghymeriad
y dirwedd rhwng gogledd a de’r sir yn adlewyrchu gwahanol arferion
wrth anheddu a defnyddio’r tir dros y canrifoedd.
Mae Sir Benfro hefyd yn gartref i’r unig Barc Cenedlaethol arfordirol
ei natur yn y DU – yn wir, dynodwyd ef yn bennaf oherwydd yr arfordir
ysblennydd. Mae’n estyn am 240km ar hyd y rhan fwyaf o arfordir
Sir Benfro, gan gwmpasu aber Daugleddau a Bryniau’r Preselau.
Cofnodir naw ardal neu safle yn Sir Benfro yn rhai o Ddiddordeb Hanesyddol
Eithriadol neu Arbennig yng Nghymru ac mae nifer fawr wedi’u dynodi
yn safleoedd â phwysigrwydd cenedlaethol neu ryngwladol. Yn eu
plith mae saith Ardal Cadwraeth Arbennig, tair Ardal Gwarchodaeth Arbennig,
Gwarchodfa Natur Forol, chwe Gwarchodfa Natur Genedlaethol, a 75 Safle
o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig. Gorwedd oddeutu 40% o arfordir Sir
Benfro (ar wahân i Aberdaugleddau a Daugleddau) o fewn safleoedd
sy’n destun adolygiad Cadwraeth Daearegol. Mae yna 50 safle o
fewn Parc Cenedlaethol Arfordir Sir Benfro.
Ymhlith y materion a nodwyd yng nghyfarfodydd y grwp pwnc ar y thema
yma roedd y canlynol:
• Ceir gostyngiad yn nifer adnoddau archeoleg forol /niwed i adnoddau
archeoleg forol oherwydd carthu, treillio, gosod pibellau ac ati.
• Mae prosesau naturiol, e.e. erydiad, yn achosi gostyngiad yn
nifer safleoedd a deunyddiau archeolegol / niwed i safleoedd a deunyddiau
archeolegol.
• Mae perygl i geyrydd pentir gwympo i’r môr.
Jonathan Hughes o’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol oedd cadeirydd
y Grwp Pwnc hwn. I lawrlwytho adroddiad llawn ar y pwnc hwn ar ffurf
PDF, gan gynnwys yr holl faterion a nodwyd yn y cyfarfodydd, cliciwch
yma. Os hoffech dderbyn y ddogfen yn Gymraeg, cysylltwch â
Fforwm Arfordir Sir Benfro ar 01646 696174.
SYLWCH Y BYDD ANGEN DIWEDDARU’R PAPURAU HYN YN RHEOLAIDD I ADLEWYRCHU
NEWIDIADAU A FYDD YN DIGWYDD A GWYBODAETH NEWYDD A DDAW I’R AMLWG,
FELLY RYDYM YN CROESAWU UNRHYW ADBORTH AR EU CYNNWYS.
