Gwella symudedd cymdeithasol o fewn sector cadwraeth forol Cymru
Pwy sy’n cael gweithio i’r cefnfor?
“Britain does not have a talent problem, it has a system that quietly filters talent out.”
Nazir Afzal, Chancellor of University of Manchester
Cyflwyniad
Symudedd cymdeithasol yw’r berthynas rhwng lle mae pobl yn dechrau mewn bywyd a lle maen nhw’n gorffen fel oedolion.
Mae’r adroddiad hwn yn archwilio sut y gellir gwella symudedd cymdeithasol o fewn sector cadwraeth forol Cymru ar gyfer pobl ifanc ar draws De-orllewin Cymru. Mae’r gwaith yn cysylltu’n agos â blaenoriaethau Llywodraeth Cymru ynghylch economi gryfach, tecach a gwyrddach, tra hefyd yn cefnogi sgyrsiau ehangach ynghylch cynhwysiant, sgiliau, adferiad amgylcheddol a gwydnwch hirdymor y gweithlu.
Cynhaliwyd yr ymchwil ar y cyd gan Fforwm Arfordir Sir Benfro a Pelagos rhwng Ionawr a Mawrth 2026.
Roedd yn cynnwys:
adolygiad desg cynhwysfawr
cyfweliadau â rhanddeiliaid ar draws y sectorau morol a chadwraeth
cyfweliadau â phobl ifanc 16–26 oed ar draws Sir Benfro, Sir Gaerfyrddin ac Abertawe
sesiwn cyd-greu yn archwilio llwybrau hygyrch i yrfaoedd glas
Canfyddiadau allweddol
Prinder cyfleoedd lefel mynediad
Prinder cyfleoedd lefel mynediad
Canfu'r adroddiad gystadleuaeth sylweddol am rolau cadwraeth forol, gydag un cyflogwr yn derbyn 293 o geisiadau am un rôl. Disgrifiodd pobl ifanc deimlo'n "sownd" er gwaethaf cymwysterau, gwirfoddoli a phrofiad.
Llwybrau galwedigaethol cyfyngedig
Llwybrau galwedigaethol cyfyngedig
Nododd yr ymchwil lwybrau galwedigaethol lleol cyfyngedig neu ddim llwybrau galwedigaethol lleol i gadwraeth forol ar draws Sir Benfro, Sir Gaerfyrddin ac Abertawe, gan wneud y sector yn ddibynnol iawn ar y llwybr graddedigion.
Pedwar rhwystr allweddol yn llunio llwybrau
Pedwar rhwystr allweddol yn llunio llwybrau
Nododd yr adroddiad bedwar maes a all ddylanwadu ar a yw person ifanc yn dilyn gyrfa mewn cadwraeth forol:
cysylltiad cefnfor/natur
ymwybyddiaeth o gyfle
dyheadau cymunedol
hyder academaidd
Mae rhwystrau strwythurol o bwys
Mae rhwystrau strwythurol o bwys
Mae'r canfyddiadau'n tynnu sylw at sut y gall dosbarth, daearyddiaeth, cyllid, trafnidiaeth, hyder a mynediad at rwydweithiau lunio'n dawel pwy sy'n dod i mewn i'r sector a phwy sy'n cael ei hidlo allan cyn ei gyrraedd.
Y llwybr i gadwraeth forol
Mae’r adroddiad yn tynnu sylw at sut mae mynediad at yrfaoedd cadwraeth forol yn cael ei siapio gan system ehangach o ddylanwadau, rhwydweithiau cymorth a rhwystrau strwythurol.
Nid cyfrifoldeb un sefydliad neu sector yn unig yw gwella symudedd cymdeithasol mewn cadwraeth forol.
Mae angen meddwl cydgysylltiedig ar draws addysg, polisi, cyflogaeth, cyllid, mynediad cymunedol ac ymgysylltu amgylcheddol.
Ar gyfer pwy mae’r adroddiad hwn?
Llywodraeth Cymru a Llunwyr Polisi
Colegau a Darparwyr Cyrsiau
Cyflogwyr Bywyd Gwyllt a Morol
Cyfoeth Naturiol Cymru a Chyrff Cyhoeddus
Sut gall adferiad amgylcheddol a datblygu’r gweithlu gefnogi ei gilydd wrth i’r sector morol esblygu.
Cynghorwyr Gyrfaoedd ac Ysgolion
Sut mae ymwybyddiaeth, dyhead a hyder yn llunio penderfyniadau gyrfa ymhell cyn addysg uwch.
Cyllidwyr
Sut y gallai buddsoddiad wedi’i dargedu mewn llwybrau, lleoliadau a systemau cymorth ehangu cyfranogiad ar draws y sector.
Prifysgolion
Sut y gall llwybrau graddedigion gefnogi myfyrwyr o gefndiroedd dosbarth gweithiol yn well trwy fentora, cymorth cyflogadwyedd a chyfleoedd hygyrch.
Sefydliadau Dysgu Awyr Agored a Chysylltiadau Natur
Sut mae profiadau cynnar gyda natur a’r arfordir yn dylanwadu ar ddyheadau hirdymor a chysylltiad â gyrfaoedd morol.
Pobl ifanc
Adroddiad yn archwilio’r rhwystrau, y cyfleoedd a’r llwybrau sy’n llunio gyrfaoedd cadwraeth forol yng Nghymru heddiw.
Pam mae hyn yn bwysig
Mae cadwraeth forol yn dibynnu ar bobl angerddol, fedrus ac amrywiol.
Mae’r adroddiad yn dadlau bod talent yn bodoli ar draws pob cymuned, ond nid felly mynediad at gyfleoedd.
Ar yr un pryd, mae sector morol Cymru yn mynd i gyfnod o newid sylweddol, gyda gweithgaredd cynyddol o amgylch adfer, rheoli amgylcheddol ac ynni adnewyddadwy ar y môr. Bydd sicrhau bod y cyfleoedd hyn yn hygyrch i bobl o ystod ehangach o gefndiroedd yn bwysig ar gyfer tegwch cymdeithasol a gwydnwch hirdymor y sector ei hun.
Mae’r canfyddiadau hefyd yn tynnu sylw at bwysigrwydd modelau rôl lleol, llwybrau gyrfa gweladwy a mynediad ystyrlon at natur a’r arfordir yn ystod plentyndod ac addysg.
“Dw i wedi gweithio yn y sector hwn ers dros 20 mlynedd ac nid wyf wedi bod ar gwch i wneud gwaith.”
Argymhellion
Mae’r adroddiad yn gorffen gyda dau brif faes gweithredu:
Adeiladu llwybrau galwedigaethol cydgysylltiedig
Datblygu llwybrau galwedigaethol lleol hygyrch i gadwraeth forol a gyrfaoedd cysylltiedig yn yr economi las.
Trawsnewid llwybrau graddedigion
Gwella cefnogaeth i bobl ifanc sy’n dilyn y llwybr graddedigion drwy’r canlynol:
- mentora
- cymorth rhwydweithio
- mwy o hyblygrwydd ariannol
- llwybrau mynediad cliriach
- cefnogaeth gryfach i gyflogwyr
- mwy o gyfleoedd lefel mynediad
Lawrlwytho’r adroddiad
Partneriaid a Chydnabyddiaethau
Cyflwynwyd y gwaith hwn ar y cyd gan Fforwm Arfordir Sir Benfro a Pelagos.
Gyda diolch i Gronfa MARINE Cymru Llywodraeth Cymru am gefnogi’r gwaith hwn, ochr yn ochr â’r holl sefydliadau, rhanddeiliaid a phobl ifanc a gyfrannodd eu profiadau a’u mewnwelediadau i’r ymchwil.
Parhau â’r sgwrs!
Bydd gwella symudedd cymdeithasol o fewn sector cadwraeth forol Cymru yn gofyn am gydweithio ar draws addysg, polisi, cyflogaeth, cyllid, mynediad cymunedol ac ymgysylltu amgylcheddol.
Rydym yn croesawu sgyrsiau gyda sefydliadau, addysgwyr, cyflogwyr, llunwyr polisi, cyllidwyr ac unigolion sydd â diddordeb mewn helpu i greu llwybrau tecach a mwy hygyrch i gadwraeth forol a gyrfaoedd glas cysylltiedig.
P’un a ydych chi’n archwilio:
- cyfleoedd partneriaeth
- datblygu llwybrau
- mentrau addysg
- heriau’r gweithlu
- cyfleoedd cyllido
- allgymorth ac ymgysylltu
- ymchwil yn y dyfodol
- neu gamau ymarferol sy’n gysylltiedig ag argymhellion yr adroddiad
byddem yn croesawu clywed gennych.